भुङ्लीचोक; भुलिगए पाप लाग्ला

0
1711

आँबुखैरेनीबाट हिँड्ने सुरसार गर्दागर्दै घडीले दिउँसोको दुई बजाइ छाड्यो । बस पर्खदा घडीले अरु पन्ध्र बीस मिनेट बढी नै नाध्यो । दुई बजे हिँड्ने सल्लाह थियो तर यो आधा घण्टा हाम्रो हिसाबले उतिसाह्रो ढिला नै त भने थिएन ।

हामीले पुग्नपर्ने ठाउँ थियो भुङ्लीचोक । गोरखा जिल्लाको एउटा दुर्गम गाउँ । सदरमुकामबाट दक्षिणपूर्व । तर अहिले हामी गइरहेका थियौँ चितवन जिल्लाको फिस्लीङ हुँदै उत्तरतिरको अग्लो डाँडो । यात्राका हामी सहयात्रीहरु थियौँ कारोबार दैनिकका भगवान खनाल, छन्दकवि नारायण प्रसाद पोखरेल र म । कवि मोदनाथ मरहठ्ठाको निम्ता थियो । हामीलाई धेरै अघिदेखिको निम्ता हो यो उहाँको भुङ्लीचोक घुम्न आउने । उहाँ त्यही गाउँको एउटा स्थानीय भद्रकाली माध्यमिक विद्यालयका शिक्षक । त्यसैले पनि बिहानैदेखि मोदनाथ मरहठ्ठा मोबाइलबाट हामीलाई सोधिरहनुभएको थियो– 

‘कति बजे हिँड्ने  हो ?’ 

‘हिँड्नु भयो कि भएन ?’ 

‘कहाँ आइपग्नु भयो ?’

उहाँको त्यो व्यग्रताले पनि हामीलाई आतुरता थपिरहेको थियो ।

र हामीलाई त्यो समय जुरेको थियो मंसिर १७ गते, २०६७ साल ।

अघिल्लो दिनसम्म हामी तीनै जनाको सल्लाह थियो सकेसम्म अलि चाँडो हिँड्ने । त्यसो भयो भने फिस्लीङबाट हिँडेरै आरामले घुम्दै जान सकिन्छ भन्ने थियो । तर समयको चाँजोपाँजो भनेको जस्तो कहाँ हुनु ? त्यै दिन सबैलाई ब्यस्त परेछ । अघिल्लो साँझदेखि नै म डुम्रे थिएँ साढुदाइको छोरीको गुफा राखेको कार्यक्रममा अल्झँदै । बिहान भगवान खनाललाई फोन गरेँ । उनी पनि एकजना साथीको छोरीको गुफा राखेको निम्तोमा थिए । नारायण पोखरेल एक बजे मात्र स्कुल छुटेर हिँड्नुपर्ने भएछ । त्यसपछि सबैको साझा समय बन्यो दुई बजे आँबुखैरेनी चोकमा भेट हुने । 

जाडोको दिन । हेर्दाहेर्दै त बित्यो आधा दिन । एक बजिसकेछ । पूजा त अझै सकिएकै छैन । खाना खाने त कति बजे पो हो । मनभित्र छटपटी बढ्यो । चल्यो औडाहा । तै भान्सामा थिएँ र यताउति खाँदाखाँदै अघाइसकेको थिएँ । पूजा सकिसकेपछि खाना खाने थोरै औपचारिकता सकेर हतारले म हिँडिहालेँ डुम्रेबाट आँबुखैरेनीतिर । फोन लागेको हैन दुबैलाई । नारायण सर र भगवान पर्खिरहनु भएको होला भन्ने छटपटी थियो मनभित्र । लौ ! यो अबेर भएको अपजस भने मैलाई लाग्ने भो अब । मनले आतेसबाजी खाँदै थियो । बस अड्नासाथ हाम्फाल्दै ओर्लें । तर बसबाट ओर्लिसकेपछि नजिक कतै देखिन उहाँहरुलाई । म नै उल्टो उहाँहरुलाई पर्खनु पर्नेमा पो परेँ । 

आँबुखैरेनीदेखि फिस्लीङसम्मको बस यात्राको समय एकघण्टा ।

फिस्लीङदेखि भुङ्लीचोकसम्मको पैदल हिँडाइको समय दुई र बढीमा तीन घण्टा ।

सालाखाला साढे तीनदेखि चारघण्टासम्मको हाम्रो यात्रा ।

हामीले यसरी समयको हिसाब तय ग¥यौँ । तर आँबुखैरेनीको बसको पर्खाइले हाम्रो समयको हिसाबलाई लोप्पा ख्वाइदियो । फिस्लीङ्गसम्मको हाम्रो बस यात्राको समय बढ्ने देखेपछि हामीले मुग्लिङसम्मको लागि नारायणगढको बस चढ्यौँ । छोटो दुरीको लागि बस चढेपछि उभिएर, घचेडिएर, चेप्टिएर, थिचिएर पनि यात्रालाई सहनै पर्ने । स्वाभाविक पनि लाग्ने । उभियौँ मुग्लिङसम्मै । मुग्लिङ ओर्लिएपछि काठमाडौँको बस समात्यौँ । पर्खिरहनु पर्ने समय लागेन । 

हामी भुङ्लीचोक जाँदै थियौँं । फिस्लीङ हुँदै त्रिशुली नदी तरेर पारी देखिने अग्ला डाँडाहरु आजको हाम्रो यात्राका रोजाइहरु थिए । भुङ्लीचोक हाम्रा लागि नयाँ ठाउँ र भूगोल भएपनि ठाउँको नामले भने उतिसाह्रो अनभिज्ञ थिएनौँ । कवि मोदनाथ मरहठ्ठा भुङ्लीचोकमै हुनुहुन्थ्यो र उहाँ सधैँ भेटमा भनिरहनुहुन्थ्यो– ‘लौ न एकचोटि भुङ्लीचोक आउनुप¥यो । कहिले आउने हो ? भुङ्लीचोकको सौन्दर्यतासँग लेखक, कविहरुलाई गाँस्नुप¥यो ।’ 

मेरो घरआडकै छिमेकी हिरा श्रेष्ठ भाइको घर पनि भुङ्लीचोक रहेछ । भुङ्लीचोक छाडेर अहिले केही वर्षदेखि यता आँबुखैरेनी बस्दै आइरहेका छन् । मोदनाथ मरहठ्ठा सरलाई चिन्दा रहेछन् ।

‘अँ, त्यो सरलाई त गाउँमा सबै बूढा सर भन्छन् ।’ उनी भन्छन् । 

उमेरकै हिसाबले पनि मोदनाथ सर विद्यालयकै सबैभन्दा पाका शिक्षक हुनुहुँदो रै’छ । उमेरले साठी नाघिसक्नु भएको । तर असाध्यै उत्साही र फुर्तिला । उमेरको अन्तरले जेजस्तो भएपनि हामी चैं थियौ समकक्षीजस्ता । 

‘तपाईंको गाउँ घुम्न जाउँ भन्या ।’ कहिलेकाहीँ  म हीरा भाइलाई भनिरहन्छु ।

हीराभाइलाई पनि बेला बेलामा भुङ्लीचोक गइरहनु पर्ने । ‘दाइ भुङ्लीचोक जाउँ हिँड्नोस ।’ उनी भन्थे । 

फेरि यति सजिलै पनि कहाँ थियो मलाई आफ्नो पसल छाडेर हि“ड्नु । तर आज भने हामी आँबुखैरेनीमा बसेर साहित्य सिर्जना कार्यमा लागिरहेका तीन सहकर्मीका पाइलाहरु उत्साहले उचालिएका थिए भुङ्लीचोकतिर । 

‘एउटा नयाँ डेष्टिनेशन खोजौँ न ।’ एकदिन भगवान खनालले भन्यो । 

उनी मकहाँ आइरहने र प्रायः यस्तै घुमघामका कुराहरु गरिरहने । घुमक्कड । उसलाई कहीँ न कहीँ नयाँ ठाउँहरु घुमिरहनु पर्छ । लेखिरहनु पर्छ । अड्न जान्दैनन् । स्वभावै छ । उसलाई थाहा छ– उसको यो स्वभावको लागि उपयुक्त मान्छे हुँ म । मेरो पसलमा आउँछन् । र प्रस्ताव फ्याँक्छन् । उसलाई यो पनि थाहा छ उसका यस्ता प्रस्तावहरुमाथि म धेरै कमजोर छु । कहिलेकाहीँ दिउँसै पसलको ढोका तानेर उसँगै हिँडिदिएको छु । 

‘क्या अनिलजी । तपाइँ नि लहडी नै ।’ हिँडिसकेपछि ऊ मलाई भन्छ र हाँस्छ । उसको हाँसो पनि बेतोडको छ । उसको हाँसोलाई देख्नेहरु एकछिनपछि उसको हाँसोलाई सम्झेरै ऊमाथि नै हाँस्छन् । 

धेरैदिन हराएर एकदिन ऊ मकहाँ आइपुग्यो । धेरैदिन भनेको चाँही धेरैमा दुईचार दिन । आँबुखैरेनी क्याम्पस पढाउँछन् । क्याम्पस सकेर एकचोटि आउने चाँही मकहाँ नै हो । पसलमा फुत्त छिर्छन् । एउटा नयाँ घट्ना प्रसङ्ग सुनाइहाल्छन् । कुनै कार्यक्रम बनाउनु छ भने अलिबेर अल्मलिन्छन् । नत्र फेरि फुत्त हिँडिहाल्छन् । 

यसरी नै एकदिन बन्यो भुङ्लीचोकसम्मको एउटा यात्रा । र, मोदनाथ मरहठ्ठाले धेरैदिन अघिदेखि दिएको निम्तो पनि जु¥यो । तर यस्ता यात्राहरुबाट मैले बेहोर्नु पर्ने अप्ठ्याराहरु चाँहि धेरै रहन्छन् । म परेँ व्यापारी । सबैभन्दा निम्छरो व्यवसाय– व्यापार । अझै स्वास्थ्यकर्मी, के चाहियो र ! सजिलै कतै फुर्सदले हिँड्न नपाइने । कतै डुल्न निस्कूँ, फोन आइहाल्छ– ‘बिरामी जाँच्न आ’छ ।’ 

एउटा तनाव शुरु भइहाल्छ । उस्तै परे जाँच्न आउनेहरु नै पसलबाट नम्बर मागेर फोन गर्छन्– ‘कहाँ हुनुहुन्छ ? कहिले आउनुहुन्छ ?’ 

अनि यात्रा कसरी सहज हुनु मेरा लागि ? 

मुग्लिङदेखि फिस्लीङसम्मको यात्रा पनि उभिएरै रह्यो । बसबाट पछि ओर्लनेमा थिएँ म । नारायण सर र भगवान खनाल अघि ओर्लिसकेका थिए । म ओर्लिसक्दा नारायण सर कुद्दै पो हुनुहुन्थ्यो । म अलमलिएँ । भगवान खनाल नारायण सरलाई पछ्याउँदै छिटो छिटो बढ्दै थिए । 

‘के भो ? के भो ?’ म भगवान खनाललाई सोध्दै थिएँ 

अलि पर पुगेर सडकको एउटा किनाराबाट नारायण सरले खोला पारी सुइय सुइय पाटेसिठ्ठी मार्नुभयो । 

‘के भो ?’ नजिकै पुगेर मेैले भगवानलाई सोधेँ । 

‘पारि बस जाँदै छ ।’ उनले दौडिदै भने । 

ज्या ! बल्ल पो छ्याङग भो रुमल्लिएको मन । यत्तिकै लागि यस्तरी दौडिनु पथ्र्यो र ! खोलापारी मोटर भेट्न भनेर पो पाटेसिठ्ठी हान्दै दौडिनु भएको रै’छ । हामीले पुलको वारीछेउ टेक्दा नारायण सर पारीछेउ पुगिसक्नु भएको थियो । हेर ! अघिसम्म हिँड्न कस्सिएको हाम्रो नाथे मन, पारी बस देखेपछि भने आतुर भएर बस भेट्न कुदिरहेका थियौँ । तल नदीमा बोटिङ चलिरहेको थियो । तर त्यसको रमाइलोले कहाँ छोपिरहेको थियो र हामीलाई ? हस्याङफस्याङ कुदिरहेका थियौँ । नारायण सर अघिअघि, म पछिपछि । पछाडि फर्केर हेरेँ । भगवान खनाल त्रिशुलीमाथि चलिरहेको बोटिङको फोटाहरु लिन पो ब्यस्त ।

‘छिटो, छिटो ।’ म कराएँ 

‘आइहालेँ ।’ उनी फोटाहरु किलिक्क किलिक्क पार्दै दौडिए । 

घुम्ती काटेर बस अलि परको एउटा समथर ठाउँमा रोकिएको देखियो । केही घरहरु थिए त्यहाँ । सास फुलेर शरीरलाई थाम्न नसक्ने बनाएको थियो । सास्ती त एकछिनको त्यो दौडाहाले नै पा¥यो । तै गाडी देखेर ढुक्क भइयो । र बसलाई एकै झम्टा हालियो । तर भित्र हेर्दा त बस रित्तै । न यात्रुहरु छन् । न ड्राइभर छ । थुक्क ! बित्थैमा सास्ती भोग्नु दौडिएछ । 

बसनिर उभिएरै यताउति हे¥यौं । वरिपरि कोही देखिएनन् । दोधारले छोप्यो । यो बस कहाँ जाने होला ? बस भुङ्लीचोक जाने पो हो कि होइन अब । घामको आझेल बढ्दै थियो । कुर्दाकुर्दै बस नजाने भइदियो भने ? छटपटी पो बढ्यो । त्यसैबेला नारायण सरको मोबाइल बज्यो । फोन मोदनाथ सरको थियो । सबै यथास्थिति बतायौँ । 

‘बस दर्बुङ जाने हो कि भुङ्लीचोक ? सोध्नुहोला ।’ मोदनाथ सर भन्दै हुनहुन्थ्यो 

द्विविधा अरु बढ्यो । अन्यौलमै थियौँ हामी । दुईजना अधबैँसे हाम्रो छेवैबाट बसमा चढेर बसे । हामीलाई देखेर उनीहरु पनि अल्मलिएर हामीलाई हेर्दै थिए । 

‘कहाँ जाने हो तपाईंहरु ?’ सायद हामीलाई नयाँ देखेर उनीहरुले सोधे ।

‘हैन यो बस भुङ्लीचोक जाने हो ?’ नारायण सर ढोकाबाट उनीहरुलाई सोध्दै हुनुहुन्थ्यो । 

‘हो, हो आउनोस् ।’ उनीहरुले भने ।

हामीलाई नौलो देखेर उनीहरु अझ सोध्दै थिए– ‘कहाँ जाने हो ?’ 

‘भुङ्लीचोक हो ।’ हामीले भन्यौ 

केहीबेरमै बस आधाआधी भरियो । एकमनले ढुक्क भने भयौँ । भगवान खनाल बीच सीटतिर गएर बसे । नारायण सर र म अलि अघिल्तिर बस्यौं । बसका सबै सिटहरु आधासरो धुलोले छोपिएका देखिन्थे । बसभित्र हाम्रो उपस्थितिलाई देखेर एकदुई मान्छेहरु भने केलाउँदै हामीलाई सोधिरहेका थिए । रक्सीको एकप्रकारको कडा गन्ध उनीहरुको मुखबाट ह्वास्स आइरहेको थियो र त्यो गन्धले भगवान खनाललाई भने असह्य बनाइरहेको देखिन्थ्यो । र उनी त्यो चर्को गन्धबाट उम्कन कहिले उठ्दै र कहिले बस्दै हामीतिर हेरेर एउटा अप्ठ्यारो हाँसो हाँस्दै थिए । 

ड्राइभरले सिटमा चढेपछि भने अलि हलुङ्गो भइयो । अरु कसैलाई धेरैबेर कुर्नुपरेन । बस स्टार्ट भएर अघि बढ्यो । ‘घच्याक्क’ अलिपर पुगेर बसले बेस्मारी ब्रेक मा¥यो । बस लरक्क लर्कियो दाहिना छेउतिर । सीटबाट उछिट्टिएको मेरो शरीर अघिल्लो सिटमा पुगेर नराम्ररी ठोक्कियो । 

‘मा¥यो बज्जेले ।’ छेउकी बूढी आमै कराइन् 

‘हैन, के गरेर चलाको ।’ पछाडिबाट कराउँदै थिए सबै ।

ठोक्किएको घुँडो मुसार्दै उठेँ । बाटोमा ठूलो खाल्डो रैछ । ड्राइभरले स्टेरिङ्ग घुमाउँदै खाल्डोबाट बसलाई सन्तुलनले निकाल्दै थिए । बाटोको अवस्था गतिलो थिएन । खोल्सा हो कि सडक छुट्याउन गाह्रो थियो । 

‘यो बाटो यस्तै हो ।’ ढोकामा उभिएको खलासी हामीतिर हेरेर हाँस्दै थिए । उसलाई भने यो सबै सामान्य थियो । अघिल्तिरको कच्ची सडकलाई बर्खाको पानीले खोतलेर बनाएको खोल्साखोल्सीजस्ता देखिन्थे र बसको पाँग्रासम्म अड्न सक्ने थियो सडक किनाराहरु । दाहिना छेउतिर भिरालो परेर त्रिशुलीको किनारसम्म ठोस्सिन पुगेको अग्लो भीर थियो । उँधो हेरेपछि जिरिङ्ग आङ फुल्यो । बसको सीट छाडेर खलासीसँगै ढोकामा उभिन पुगेँ । 

‘छेउतिर लरक्कै भयो भने त ।’ एउटा मनले सोच्यो । 

‘लरक्क’, ‘लरक्क’ 

कहिले दायाँ कहिले बायाँ लर्किदै बसले एउटा गौँडो छिचोल्यो । घरिघरि त्यो उकालोमा मोड नपुगेर बस घच्याक्क रोकिन्थ्यो । खलासी ओर्लिएर बसको पछाडि कुद्थ्यो । ‘ड्याङ्गड्याङ्ग, ड्याङ्गड्याङ्ग’ ऊ बसलाई व्याक गराउँथ्यो । ढोकानिर उभिएको म भने चिसो हुँदै कहिले भीर हेर्थें, कहिले ड्राइभर हेर्थें । आफ्नो हातको नाडी नै बटारिने गरी ड्राइभर स्टेरिङ्ग घुमाउथ्यो र बसलाई मोडबाट निकालेर अघि बढाउँथ्यो । 

‘ड्राइभर चाँहि ज्याद्रो नै हो ।’ मनले भन्यो । 

कच्ची सडकको रौँ नापेर बस गुडाउनु पर्ने ड्राइभरको आँट र ड्राइभरको हातमा आफ्नो जीवन सुम्पेरै गाडी चढ्नु पर्ने अवस्था देखेपछि भने मैले ड्राइभरलाई जिस्क्याएँ– ‘लौ गुरुजी, यो बाटो त पहिले मुटु झिकेर तपाईंलाई सुम्पेपछि बल्ल पो गाडी चढ्नु पर्ने रैछ ।’ 

गुरुजी हाँसे । 

उनी रहेछन् पनि भरलाग्दा । त्यो जोखिमसँग खेलेरै दुई वर्षदेखि उनी त्यहाँ गाडी कुदाइरहेका रहेछन् । र, भुङ्लीचोक र आसपासका स्थानीय गाउँलेहरुका यात्रालाई सुगम बनाइरहेका रहेछन् । तर यो जोखिमलाई मोलेरै गाउँलेहरुले सधैँ कसरी हिँड्दा हुन् यो कहालीलाग्दो भीरहरुको मोटरयात्रा ! यो बाध्यतापूर्ण जीवन जिउने कलाहरुले पनि हामी नेपालीहरु साँच्चै नै अभ्यस्त बनिसकेको छौ भन्ने लागिरह्यो मलाई ।

आइडाँडाबाट पछाडि फर्केर हेर्दा फिस्लीङ्ग त कता हो कता हवाइजहाजबाट तल जमिनलाई हेर्दा देखिने भूदृश्यझैं । फिस्लीङका मसिना घरहरु, मसिना धागो तानेजस्ता पृथ्वीराजमार्गको सडक, थुम्काजस्ता डाँडाहरु, किरिङमिरिङ परेको त्रिशुली नदी । क्षणभरको लागि आँखालाई बाँध्ने रोमाञ्चकारी दृश्यहरु थिए ती ।

आइडाँडा ! नाम सुन्दा अचम्मलाग्दो डाँडो थियो त्यो । गाउँ रहेछ । कसरी रह्यो होला यस गाउँको नाम आइडाँडा ? यहीँबाट छुटिँदो रहेछ दर्बुङ जाने बाटो । फिस्लीङ र भुङ्लीचोकको मिड्प्वाइण्ट रहेछ आइडाँडा । यहाँ आइपुगेपछि भुङ्लीचोक जाने आधा बाटो हामीले तय गरिसकेछौँ । 

आइडाँडाबाट बस उकालो लागेपछि त्यो कच्ची सडकको अवस्था, सडकको मोड, मोडपछिको उकालो देख्दा मनभरि प्रश्नहरु उठिरहे । यो सडक मोटरयात्राको लागि कति सुरक्षित छ ? कसले यो सडकको इन्जिनियरिङ्ग इष्टिमेट ग¥यो होला ? जिविसले कसरी यो सडक पास ग¥यो ? हामीले बसभित्र रहेका स्थानीयहरुसँग सोध्यौँ पनि । तर जिविसको कुनै सहयोग विना स्थानीय गाउँलेहरुको रकमले यो सडक खनिएको रहेछ । कुनै प्राविधिक सहयोग पनि रहेनछ । स्थानीय जनसहभागितामा सडक खन्ने यति उदाहरणीय कार्य हुँदाहुँदै पनि किन कतैबाट यसको प्राविधिक कार्यप्रति ध्यान नपुगेको होला ? बसभित्र स्थानीयहरुसँग हाम्रो छलफल पनि यस्तै रह्यो । 

आहा ! बस बाहिरका दृश्यहरुले हाम्रा आँखाहरु एक्कासि रमाए । पाखाभरि पोखिएको पहेँलो घाममा पहेँलपुर सुन्तलाहरु । छपक्क बोटहरु । कान्ला परेका गराहरु र कोदाको रहरलाग्दो नल । बारीभरि रहरलाग्दा केराउ खेती उस्तै । सेता फूल खेलिरहेका केराउ । केराउका मनग्य कोसाहरु । भगवान खनालको क्यामरा आतुर भएर झ्याल बाहिर सोझियो । 

‘के गाउँ हो यो ?’ हामीले सोध्यौँ 

‘बिजौरे ।’ बसका स्थानीयले भने 

केही त त्यहीँ ओर्लनेहरु पनि रहेछन् । भुङ्लीचोक गाविसभरिमै सबैभन्दा राम्रो सुन्तला उत्पादन हुने गाउँ रहेछ बिजौरे । हामी पत्रकारहरु हौँ भन्ने थाहा भएपछि उनीहरुले फर्कंदा बिजौरे गाउँ पसेर सुन्तला खाने निम्ता पनि दिए हामीलाई । 

बसलाई अलि अघि बढाएपछि एउटा ठाउँबाट गाउँका झनै सुन्दर दृश्यहरु देखिए । केही फोटाहरु खिच्न बसलाई एकैछिन रोकिदिन हामीले ड्राइभरलाई अनुरोध ग¥यौँ । पारी दारेचोकको एउटा अग्लो डाँडाबाट घाम ओझेल पर्दै थियो । गर्भाशय आकारको दक्षिणकोे एउटा अग्लो डाँडाको कापबाट सूर्य स्खलित भइरहेको दृश्यलाई मैले आफ्नो क्यामरामा कैद गर्न खोज्दाखोज्दै लोप भयो । मन साह्रै खिन्न भयो । प्रकृतिका यस्ता विरलै दृश्यहरुलाई सजिलै कहाँ देख्न र समेट्न सकिन्छ र फेरि कहिल्यै ? मलाई धेरैबेरसम्म पनि त्यो दृश्यलाई क्यामरामा कैद गर्न नसकेकोमा पछुतो र छट्पटी भइरह्यो । 

०००

भद्रकाली माविको त्यो फराकिलो चौरमा बसले हामीलाई ओरालेपछि हामीले भुङ्लीचोक गाउँ टेक्यौँ भन्ने थाहा भयो । अब हामीले सम्पर्क गर्नु थियो मोदनाथ सरसँग । 

‘बूढाको फोन नै लाग्दैन ।’ मोबाइलमा औलाहरु थिच्दै हुनुहुन्थ्यो नारायण पोखरेल । मोबाइल सम्पर्क हुन नसकेपछि उहाँ भुतभुताउँदै हुनुहुन्थ्यो– ‘गाडी आ’को त थाहा पाउनुपर्ने हो ।’ 

चौरमा केटाकेटीहरु बल खेल्दै थिए । हामीले उनीहरुसँग मोदनाथ सर बसेको घर सोध्यौँ । उनीहरु एकैछिन् अल्मलिए । एकअर्कामा मुखामुख गरे र हामीतिर हेरे । 

‘बूढा सर, बूढा सर ।’ केटाकेटीहरु खासखुसी गर्दै थिए । 

‘हामी सरका साथीहरु हौं ।’ हामीले भन्यौं । 

उनीहरुले हामीतिर हेरेर अल्मलिँदै मोदनाथ सर बसेको घरतिर लाग्ने बाटो देखाइदिए । बाटो खोज्दै थियौँ, ठूल्ठूला गराका कान्लाहरु हुँदै भगवान खनाल त पुगिसकेछन् तल्लो गराका बारीभरि फलेका केराउ खेतीको फोटो खिच्न । हन, केराउ पनि कस्तरी ! ठूल्ठूला गरा परेका बारी । बारीभरि केराउका फूल खेलेका, सेताम्मे । फूलहरुमा रमाएर आँखाहरु खेलिरहे । 

‘हेल्लो अनिल सर ।’ टाउको, कान र मुखलाई गलबन्दीले छोपेर सामुन्नेबाट आइरहेका दुईजना मध्ये एकजनाले हामी उभिएको छेउ आइपुगेर बोलाए । अलमल्ल परियो । उसले पछि गलबन्दी खोलेपछि पो थाहा भो चिनजानका साथी रहेछन् सविन श्रेष्ठ । दुवै हाँसियो । 

सविनजीको घर पनि भुङ्लीचोक । छिमेकी हीरा भाइको नजिकको आफन्त । आँबुखैरेनी जाँदा हिरा भाइनिर गइरहनुहुन्थ्यो । त्यहीँ परिचित । उहाँ पनि भद्रकाली स्कुलको शिक्षक हुनुहुँदो रैछ । सविनजीलाई भेटेपछि हामीलाई मोदनाथ सरसम्म पुग्न अब कुनै गाह्रो भएन । सविनजीको घरमा पुगेर चिया पियौँ । चिया पिउँदै गर्दा उहाँले आफ्नो बारीबाट एक झोला सुन्तला टिपेर ल्याउनुभयो । त्यो पनि खाइसिध्यायौँ । मोदनाथ सर बसेको घर सविनजीको काकाको घर रहेछ । धेरै टाढा रै’नछ । सविनजीसँगै लाग्यौँ त्यतातिर । 

साँझको बत्ती बलिसकेको थियो गाउँमा । हामीले मोदनाथ सर बसेको घरको आँगन टेक्दा उहाँले तगारामै हामीसँग हात मिलाउन आइपुग्नुभयो । हामी आएको खबर अघि नै पाइसक्नु भएको रहेछ । अँध्यारोमा भ¥याङ उक्लेर हामी माथि अट्टाली पुग्यौँ । म्याडम खाना बनाउँदै हुनुहुँदोरैछ । अट्टालीमा गुन्द्री हालेर बस्यौं । 

मोदनाथ सरको त्यो साँझको अतिथि हामी । खानपान र मेजमानी चल्यो । भुङ्लीचोकको साँझको चिसोमा कोदाको झ्वाइँखट्टे तयार भयो । झ्वाइँखट्टेले निकालेको भगवान खनालको हाँसो । हाँसोको रोबै अलग । उसको हाँसोको खित्काले त्यो रात भुङ्लीचोकमा हाम्रो उपस्थितिलाई दरो गरी ब्युँझाइरहेको थियो । राती अबेरसम्म नारायण पोखरेलको महाकाव्यको श्रवण गरियो । उहाँले अमरगाथा महाकाव्य लेख्दै हुनुहुन्थ्यो । 

०००

मगर भाषामा भुङ भनेको भीर । गुरुङ भाषामा लिङ भनेको बस्ती । नेवार भाषामा चो भनेको थुम्का वा डाँडा । अर्थात् यसको संयुक्त अर्थ थुम्का या भिरालो परेको बस्ती भन्ने बुझिन्छ । यो ठाउँ नेवार, गुरुङ र मगरहरुको मिश्रित बस्ती भएकोले यो गाउँको नाम भुङ्ली चो रहेको हो । पछि बोलीचाली हुँदै जाँदा भुङ्लीचोक भएको हो ।’  

बिहान चिया पिउँदै गर्दा भुङ्लीचोकको नामको अर्थको खोजीमा मोदनाथ सरले यसो भन्दै हुनुहुन्थ्यो । मनासिव लाग्यो । दक्षिणतिर फर्किएर भिरालो भु–बनोट परेको यो बाक्लो बस्ती भएको गाउँ देखिन्थ्यो । सुन्तला यहाँको मुख्य आम्दानी थियो । राजमा, केराउ, कोदो, आलु, फापर यहाँको अन्य कृषिजन्य उत्पादनहरु थिए । 

चिया पिइसकेपछि भुङ्लीचोकलाई चाहार्न निस्क्यौँ । माओवादी द्वन्द्वकालमा युद्धबाट सबैभन्दा बढी प्रभावित रहेछ यो गाउँ । स्थानीय एकजना विद्यार्थी शंकर थापालाई माओवादीको नाममा शाही सेनाद्वारा रुखमा झुण्ड्याएर गोली हानी हत्या गरेको वीभत्स कथा पनि स्थानीयहरुबाट सुनियो त्यहाँ । माओवादीबाट ध्वस्त पारिएको गाविसको क्षतविक्षत भवन देखियो बाटोमा । युद्धका चोटहरुलाई बिर्सन नसकिरहेको यो गाउँ अझै द्वन्द्वकालको घाउहरुलाई बोकेर बाँचिरहेको थियो । हामी हटिया, माझगाउँ, पोखरी हुँदै उँभो पहाडको सिरानमा रहेको भैरवीटारतिर उकालिँदै थियौँ । बाटो सफा देखिन्थ्यो । ढुङ्गाका सिँढीहरु बढारिएका देखिन्थे । स्थानीय बालक्लबका साना भाइबहिनीहरुले प्रत्येक औँसी र पुर्णिमाको दिन बाटो सफा गर्ने चलन रहेछ । पोखरी गाउँमा आइपुगेपछि बाटोबाटै देखियो सहिद शंकर थापाको घर । अझै शोकग्रस्त । घरमा कोही देखिएनन् । 

पोखरी गाउँलाई छाडेर अलि उँभो पहाडलाई टेकिसकेपछि आँखाहरु उत्तरका हिमालसँग ठोक्किए । मनमोहक देखिन्थे बिहानका दृश्यहरु । पश्चिमपट्टि मनकामना र वक्रेश्वरीका डाँडाहरु छन् । दक्षिणमा चितवनका दारेचोक, काउले र इच्छाकामनाका अग्ला पहाडहरु देखिन्छन् । हामी भैरवीटारको त्यो अग्लो पहाडलाई टेक्दै जति अग्लिन्छौं, वारीपारीका डाँडाहरु उत्तिकै स–साना थुम्काथुम्की जस्ता लाग्छन् ।

‘वाउ…….।’ त्यो पहाडको सिरानलाई टेकेपछि अनायासै मेरो मुखबाट शब्दहरु निस्कन्छ । आँखाहरु आश्चर्यले फारिन्छन् र हेरेको हे¥यै हुन्छन् । खुसीले हामी चिच्याउँदै दौडन्छौँ ।

‘यै हो भैरवीटार ।’ हाम्रा आश्चर्यजनक खुसीहरुमा आफ्ना खुसीहरु मिसाउँदै मोदनाथ सर भन्नुहुन्छ ।

पहाडको टुप्पालाई चटक्क तलवारले काटेझैँ त्यो फराकिलो टार । ठूला हवाइजहाज पनि सजिलै अट्न सक्ने समथर चौर । वरिपरिबाट जङ्गलले घेरिएको बीचको त्यो टुँडिखेल । रुखका पोथ्राहरुबाट खसिरहेको घाम । लहरै फुलिरहेको हिमाल र छेवैको पोखरीबाट लहरिँदै उठिरहेका त्यसका छायाँहरु । चराहरुको बिहानीको त्यो चिरविर खेलहरु । 

‘सटासट्’, ‘सटासट’, हाम्रा क्यामराहरु खिचिरहेका थिए प्रकृतिका  यी अनुपम दृश्यहरुलाई । कुनै बेलाको सामरिक किल्ला थियो होला यो । पक्कै पनि कुनै फौजी प्रयोजनको लागि यो ठाउँको निर्माण र प्रयोग गरिएको थियो कि ? इतिहासको कुनै कालखण्ड लुकेको हुनुपर्छ यहाँ । यसलाई किन भैरवीटार भनेका होलान् ? कहिलेदेखि यो नामले प्रचलन पायो होला ? मेरो मनभित्र धेरै यस्ता प्रश्नहरुले खेलिरहे । जनयुद्धको पछिल्लो ताका विद्रोही माओवादीहरुले यस ठाउँलाई आफ्नो प्रशिक्षण केन्द्रकै रुपमा प्रयोग गर्दै आएका थिए रे । यहाँ धेरै ठूला सैन्य प्रशिक्षणहरु पनि चलाएका थिए रे । यसबाट पनि यो ठाउँको सामरिक महत्व र इतिहासमा भएका युद्धका भग्नावशेषको अध्ययन गर्न सकिन्छ । 

त्यो प्राकृतिक रमणीयतालाई छाडेर हामीले आखिर फर्कनु नै पथ्र्यो । ११ त बजिसकेको थियो । हामीले त्यो अग्लो पहाडको सिरानलाई छाडेर फेरि तल ओर्लियौँ । खाना आएर हामीले मोदनाथ सर र म्याडमसँग बिदा मागेर हिँड्यौं । मोदनाथ सर हामीलाई तल कोराक गाउँसम्म छाड्न आउनुभयो । हाम्रा मनहरुलाई भुङ्लीचोकमै छाडेर हामी भने घामलाई सिरान हालेर ओरालो झरिरहेका थियौँ । तल खोँचहरुबाट त्रिशुली आफ्नै मग्नतामा बगिरहेको देखिन्थ्यो ।

शब्दाङ्कुर– २०७० 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here