उहाँका हालसम्म ‘रङ्गैरङ्गको भीर’ (२०६२) र ‘बाडुली र सुदूर सम्झना’ (२०६८) कवितासङ्ग्रह प्रकाशित छन् ।

उहाँ ‘गोपालप्रसाद रिमाल पुरस्कार’–२०८० र ‘अमर नेम्बाङ लिम्बु स्मृति साहित्य सम्मान’–२०८२ ले सम्मानित र पुरस्कृत हुनुहुन्छ ।

यहाँ ‘बाडुली र सुदूर सम्झना’ कवितासङ्ग्रहबाट दुई ओटा कवितालाई प्रस्तुत गरिएको छ ।

मधेश

यो वर्ष पनि
तेस्तो अन्तर छैन अन्य वर्षभन्दा

उस्तै छ धान उठाएर गइरहेको
ट्याक्टरमा सवार जमिनदारको सुसेली
उस्तै छ अधिया खेतबाट
उठिरहेको हुस्सुको रङ्ग
बरु झन्झन् भोक लाग्न थालेको छ
हुर्किदै गएको छोरालाई
एकाएक छोरीलाई साँधुरो भएको छ
पोहोर साल सिलाइदिएको लेहेङ्गा

यो वर्षचाहिँ
कसरी फरक हुन्थ्यो र अन्य वर्षभन्दा ?
राजधानीतिर खाली शिशी बटुल्न गएको लर्कोले
थोत्रो श्रीपेच दरबार मार्गमा भेटेको खबर छैन
इनार खन्न गएको हूलले
तानाशाह इनारमा हाम्फालेर
आत्महत्या गरेको खबर पठाएको छैन

छाती चिरेर दौडिरहेको राजमार्ग
र, मरिरहेको अजिङ्गरमा
खासै अन्तर छैन
कि कहिलेसम्म हिँडिरहने हुन् नयाँ सालहरु ?
बूढो महेन्द्र राजमार्गमा

कोशी ब्यारेजमा थुनिएको सातकोशी
र, पटक–पटक संविधानको थाङ्नामा सुताइएका
यहाँका मानिसका निद्रामा
कुनै अन्तर छैन
कि कहिलेसम्म अँध्यारोले राज्य चलाउने हो ?
सुन्दर कालो चारकोसे मधेशमा

यो वर्षसमेत
अन्य वर्षभन्दा फरक किन छैन भने–
न गाडिएका छन्
दशगजामा उखेलिएका स्तम्भ
न छोडेको छ राजधानीको चीलले
चल्लाको झैं मधेशको भुत्ला उखेल्न

राजधानीतिर
पानीपुरी बेच्न गएका जन्तीले
उही हजार वर्ष पुरानो बात गरेका छन्–
शासकहरुले पानीपुरी खाएनन्
रगत नै खाए यो वर्ष पनि
विद्यमान वर्ष पनि
भूतपूर्व दुईतीन सय वर्षहरुजस्तै छ

तर यो वर्ष
एउटाचाहिँ अन्तर छ
अन्य वर्षहरुभन्दा
सालिन्दा
शीतलहरले सहादत मधेश
रङ्गिन आगोमा नुहाइरहेछ ।
०००

बालुवाटार

यस्तो ‘पिक्निक स्पट’ हो बालुवाटार
मानौं, मेरो देशको नक्साभित्र पर्दैन त्यो

सारा मानिस भोका छन्
तर भोज अहोरात्र चलिरहेछ बालुवाटारमा
जहाँ एक दाना अनाज उब्जँदैन
फगत ! खेती हुन्छ झुठको
जहाँ एक थुँगा फूल फक्रँदैन
फगत ! मौलाउँछ नीलकाँडा षडयन्त्रको
तर त्यहाँ ढल्काएर फूलमाला
सरकार चाटिरहेछ सत्ताको गुलियो

आगलागी भइरहेछ मानिसका मन–मनमा
भागदौड मच्चिरहेछ सारा गाउँसहरमा
मानौं, बालुवाटार विश्वको मानचित्रमै पर्दैन
जहाँ चलिरहेछ निरन्तर नाचगान
मादक डढेलो उठिरहेछ मनोरञ्जनको
जुद्ध बारुणयन्त्र लगातार निभाइरहेछ
विदेशी रक्सी सल्किएको मन्त्रीहरुका टाउको
‘कक्टेल’मा मदहोस प्रधानमन्त्री
¥याप हानिरहेछ ‘शान्ति ! शान्ति !’

हुरी हुन्हुनाइरहेछ भूगोलका कुना कुना
चारैतिर मडारिइरहेछ रुखपात, बुट्यानहरु
बालुवाटारको आकाशै छोपिनेगरी
भुँवरी उठिरहेछ प्रत्येक बाह्रबजे
सराकार पछारिरहेछ बालुवामा
हरुवा गोरुझैं डङ्डङ्ती

तर सरकार ……
सरकार बालुवामुनि हतियार लुकाएर
लड्डु खाइरहेछ लोकतन्त्रको

यस्तो ‘पिक्निक स्पट’ हो बालुवाटार
मानौं, मेरो देशको नक्साभित्र पर्दैन त्यो
०००

उहाँका हालसम्म ‘महाभारतका गीतहरु’ (मुक्तकसङ्ग्रह), ‘मेरै हिमालजस्तो’ (गीतसङ्ग्रह) र ‘जिन्दगीको कुरुक्षेत्रबाट’, ‘तीर्थ श्रेष्ठका कविताहरु’,(२०५५) ‘धर्सैधर्साको चक्रव्यूह’,(२०७६) ‘हिउँमा लेखिएका नामहरु’(२०८१) कवितासङ्ग्रह प्रकाशित छन् ।

उहाँ ‘राष्ट्रिय प्रतिभा पुरस्कार’–२०५५, ‘मोति युवावर्ष पुरस्कार’–२०५६, ‘वाशुशशी स्मृति पुरस्कार’–२०७०, ‘शिरोमणी पुरस्कार’, ‘प्रवल जनसेवा श्री’, ‘भूपी काव्य पुरस्कार’–२०७५, ‘पहलमानसिं स्वार साहित्य प्रतिभा पुरस्कार’–२०७५, ‘प्रतिभा पुरस्कार, विराटनगर’–२०८२ लगायत विभिन्न पुरस्कारले सम्मानित र पुरस्कृत हुनुहुन्छ ।

यहाँ ‘हिउँमा लेखिएका नामहरु’ कवितासङ्ग्रहबाट दुई ओटा कवितालाई प्रस्तुत गरिएको छ ।

भैगो दुर्गा दाइ !

दुर्गा दाइ
भैगो
यसपटक कुनै भू–दृश्य
चित्राङ्कित नगरौं, भैगो !

पहाडमा जस्तै
पहिरो गएका छन् सुकुमार गालाहरुमा
हिमनदीझैं
अनवरत बहिरहेछ
आँखाको कप्टेराबाट
आँसुको धार
असमयमै फुलेर
हिमालझैं भएको छ
युवकको कपाल

दुर्गा दाइ !
ओ दुर्गा दाइ !!
भोकको मुहार चित्र
बनाउने होइन त आज ?
लेकतिर लागेर
गुराँस भोकाएको
र बेसीतिर फर्केर
चाँप भोकाएको
दृश्यचित्र बनाउने होइन आज ?

यसपटक भैगो दाइ !
हिमालका दृश्यहरु भैगो
हिमालका कप्टेराहरुमा भएर
अड्किँदैन हामीसँगमा भोकहरु
हिमालका जँघारहरुमा गएर
जाकिँदैन हामीसँगका रोगहरु
हिमनदीसँगै
बग्दैनन् हाम्रा शोकहरु

दुर्गा दाइ
यसपटक कुनै भू–दृश्य
चित्राङ्कित नगरौं, भैगो

जब गिट्टी कुट्दै
साडीको फेरले
संसार पुछिरहेकी
साइली तामाङको मुहारबाट
हराएको उज्यालोको चित्र बनाउन सकिन्न
जब उदासीको धून सुसेलिरहेकी
काली दमिनीको ओठमा
मुस्कानको फूल टाँस्न सकिन्न
र जब बिर्साउन सकिन्न
लाहुर गएको छोराको घाउ
बोकेकी बूढीआमालाई
सम्झनाको काँडा
खै कस्तो देखिन्छ
भैगो
यसपटक कुनै भू–दृश्य
चित्राङ्कित नगरौं, भैगो !
०००

मलाई इलाम हुन मन लाग्यो

मलाई बिहानको बतास भएर
चियाका मुनाहरु छुन मन लाग्यो
जाडोले काँपेका छन् नेपाली मनहरु
घाम अस्ताएको यो देशमा
मलाई बिहानको
कलिलो घाम हुन मन लाग्यो
देखिए–देखिए
नदेखिए–नदेखिएझैं
मलाई इलाम हुन मन लाग्यो

बादलको घुम ओढेर
ढसमस्स बसेका छन् पहाडहरु
पसिनाको बर्सातमा
गन्तव्यको खोजीमा छन् मान्छेहरु
बादलहरु भने बेनाम–बेनाम छन्
यस्तोमा मलाई एउटा नाम हुन मन लाग्यो
मलाई इलाम हुन मन लाग्यो

देवताहरु पनि भैगो
राक्षसहरु पनि भैगो
मलाई मान्छेहरुले मान्छे पुज्ने
यौटा घाम हुन मन लाग्यो
मलाई इलाम हुन मन लाग्यो

सुतेरै जिन्दगी काट्नेहरु छन् यहाँ
लुटेरै जिन्दगी बाँच्नेहरु छन् यहाँ
तिनीहरुको बीचमा छु अचेल म
मलाई पसिनाले छोएर
सुन हुने फलाम हुन मन लाग्यो
मलाई इलाम हुन मन लाग्यो

इलाम
तिम्रो सम्मानमा
मलाई स्वयं सलाम हुन मन लाग्यो
मलाई इलाम हुन मन लाग्यो ।
०००

उहाँको हालसम्म ‘यादको सन्दुक’ (२०७८) कवितासङ्ग्रह प्रकाशित छ ।

यहाँ ‘यादको सन्दुक’ कवितासङ्ग्रहबाट दुई ओटा कवितालाई प्रस्तुत गरिएको छ ।

सर्किनी बोजू

कहिल्यै रोइनन् दुःखले
कर्महारा भएको ठानेर
कहिल्यै सरापिनन् भगवानलाई
लोग्नेको चिहानअघि गएर
कहिल्यै पोखिनन् बिलौना

जीवनको तीसौं वसन्त पार नगर्दै
चार सन्तानको एक्लै अभिभारा बनेर उभिँदा
एक पाइला पछि सरिनन्
उभिरहिन् सालको रुख झैं
जिन्दगीको अप्ठ्यारो धरातलमा
टिकिरहिन् उसै गरी सधैं
धर्तीको मजबुत छानो बनेर

बैंसको फूल फक्रिन नपाउँदै
सुकेर झरेपछि हो
काँडाहरुसँग मित लगाएको
सुख्खा मरुभूमिमा
क्याक्टस बनेर मुस्कुराउन थालेको

दिनहुँजसो
मेलापातमा सङ्गीहरुको
रहर लाग्दा कुरा सुनेर
रातमा एक्ले रहरहरुको सिरानी लाएर सुत्थिन्
अनि बिहान सखारै कुवामा गएर
रहरका बुट्टाहरु चिसो पानीले पखाल्थिन्

पुग्थिन् झिसमिसेमै जङ्गल
काट्थिन् दुःखेसोका बुट्टाहरु
बटुलेर, कसकास पारेर
पुराउँथिन् साहुबाको गोठमा
र पोको पारेर ल्याउँथिन् केही माना खुसीहरु
छोराछोरीका लागि
आँसु जस्तै नुनभुटुनहरु

हरेक बर्खामास आँखा चुहिन्थ्यो बलेसीमा
हरेक शिशिरमा मनभित्र गाँठो पथ्र्यो चोलोको तुना झै
हरेक शरदमा मुटु कक्रक्क पथ्र्यो लोग्नेको सम्झनाले
अभ्यस्त भइसकेकी थिइन्
आँसु, पीडालाई कक्टेल बनाई घुट्कोमै पिउन

सन्तानको भाग्य कोर्दाकोर्दै
आफू चुँडिएको चप्पल जस्तै
चुँडिएको भाग्य बोकेर
हिँडिरहिन् चुपचाप चुपचाप
चर्किएको कर्मरेखामा
नाङ्गो पैतालासँगै

जसरी बचेराहरुको
रहरलाग्दा प्वाँखको उचाइ बढ्दै जान्छन्
उसै गरी बढ्दै गए सन्तानहरुका सपना
निस्किए सपना खोज्दै टाढा टाढा
गुँड छाडेर
आ–आफ्नै परिवेश रोजेर

उनी अर्थात् सर्किनी बोजू
आज सत्तरी वर्षमा पनि
उसरी नै गाउँदै छिन् जीवनको गीत
सखारै उठ्छिन्
लाग्छिन् जङ्गलतिर
दुःखेसाका बुट्यानहरु काट्छिन्

बटुलेर, कसकास पारेर
पुराउँछिन् साहुबाको गोठमा
र पोको पारेर ल्याउँछिन् केही माना खुसीहरु
आफ्नै लागि
भोकको विरुद्ध ।
०००

शहरले मलाई

दिनभरि
यो शहरले मलाई
मेसिन बनाउँछ
समयको चालसँगै दौडाउँछ
घरि कुदाउँछ
घरि सुस्तरी हिँडाउँछ

प्रदर्शनीमा राखेको डमी झैं
हरेक पल मुस्कुराई बस् भन्छ
मनभित्र विद्रोहको आगो भुर्भुराए पनि
दबाएर चुपचाप लाग् भन्छ
दुख्छु, थाक्छु, सहेर बस् भन्छ
दुःख लुकाएर फिस्स हाँस् भन्छ

हो, दिनभरि
यो शहरले मलाई
मेसिन बनाउँछ

जब रात पर्छ
तब म मान्छे हुन खोज्छु
दिल खोलेर रुन्छु
उन्मुक्त हाँस्छु

साँच्चै, मान्छे बनिन पनि
दिल खोलेर रुन सक्नुपर्ने रहेछ ।
०००

उहाँका हालसम्म ‘पाइलाहरु शिखरतिर उकासिँदै गर्दा’ (कवितासङ्ग्रह, २०५५), ‘उज्यालो जन्मनुअघि’ (लघुकाव्य, २०६२), ‘लेख्ने विषयको खोजी’ (निबन्धसङ्ग्रह, २०७७) र ‘चित्र र चरित्र’ ( निबन्धसङ्ग्रह, २०८०) प्रकशित छन् ।

उहाँ ‘इच्छुक स्मृति पुरस्कार–२०७५ बाट सम्मानित र पुरस्कृत हुनुहुन्छ ।

यहाँ उहाँको ‘पाइलाहरु शिखरतिर उकासिँदै गर्दा’ कवितासङ्ग्रहबाट दुईवटा कविताहरुलाई प्रस्तुत गरिएको छ ।

पाइलाहरु शिखरतिर उकासिँदै गर्दा

शान्तिक्षेत्रको आकाशमुनि
भोक, रोग र अन्यायको जाँतोमा पिँधिएर
शोषण, दमन र अत्याचारको आरीमा साँधिएर
गुजराको नयाँकोट फेर्न
साहसको रातो कफन बाँधेर
पाइलाहरु हिमशिखरतिर बढे

विश्वासको डोकोभरि
गरुङ्गो सातु सामल बोकेर
अनकण्टार भीर र पहरामा
आस्थाको दरिलो लठ्ठी टेकेर
दुर्गम कान्ला पाखामा
विश्रामको न्यानो पाल ठड्याउँदै
पाइलाहरु कठिन यात्रामा बढे

इतिहासको एउटा चक्रमा
यस्तै यात्रा थालनीको साहस जोडेर
शिखरको फेदीमा जम्मा भए
सल्लाह भो, शुभ साइतको पूर्वाद्र्धमा

केही ‘नेत्र’ फुटे
केही ‘रत्न’ गुमे
‘राम’ र ‘कृष्ण’ पनि नासिए
थोरै हिमपात भयो
र, पहाड खस्यो
यात्रा छिन्नभिन्न भयो, टुक्रियो

पहिलो साइत बिग्रदैमा
कहाँ मान्न सकिन्छ र दिनै बिग्रियो ?
एउटा युद्ध हार्दैमा
कहाँ भन्न सकिन्छ र लक्ष्य सिद्धियो ?
हिमशिखर नाप्न हिँड्दा
हिमपात केही त भइहाल्छ
कतै पहिरो त खसिहाल्छ

तेजवीर असफल हुँदैमा
तेन्जिङ कहाँ रोकिए र ?
यात्रा थाल्नु पथ्र्यो
र थालियो
यद्यपि यो यात्रामा
वर्षाती, बख्खु र वेतका लठ्ठीहरु
हिम कोट्याउने कुन्जा कीलाहरु
भौजुदा बोकेर पिठ्युँभरि
पाइलाहरु हिमशिखरति उक्लिरहेछन्

यात्रा अवरुद्ध गर्न
ग्रेटवालहरु ठड्याए पनि
सञ्जिवनी उखेल्न हनुमानहरुले
विन्ध्याचल बोके पनि
अंगरक्षक बर्दीधारीले कुखुराहरु
भट्टीमा पोले पनि
स्पातजस्ता चम्किला यात्रुहरु
फैलिँदै, फक्रिँदै
खारिन्छन्, तिखारिन्छन्

र, निरन्तर
यात्राहरु शिखरतिर लम्किरहेछन् ।
०००

को रोक्दछ ?

जतिसक्छौ लगाउ बल हत्याका ठेकेदार हो
उर्लिन्छन झन जति मास्छौ फैलियो सब व्याप्त भो
तर्सन्नन् गोली लाठीले फर्कन्नन् नजिती अब
उठाई मुक्तिका ध्वजा भइ ढिक्का जुटे सब
राता साइतका टीका रोल्पा गोरखा रुकुम हुँदै
वर्गयुद्ध उठ्यो माथि एण्डिजको चुचुरो छुँदै
कुर्चीका मात लागेका पहरेदार हो सुन
सत्ताको आयु छोटियो आयो अवसानको दिन

जे जति मोजमस्तिका सुखका दिन सिद्धिए
लठ्याई विष लागेका जनता बल्ल ब्युँझिए
माहुरी मह निकाल्ने चुस्ने ब्वाँसाहरु मह
साँच्चै मह अति घिच्यौ माडियो पेटमा बह
टल्कन्छन् चुचुरा सेता रातो घाम बिहानीमा
उठ््दैछन् हसिया कुञ्जा रातो तुल सिरानीमा
मार्ग घुमाउरो कठिन तर दिशा स्पष्ट छ
उर्लदो गण्डकी भेल लौरो लिइ को रोक्दछ ?
०००

उहाँको हालसम्म ‘कल्चर अफ लभ’ (२०७०) गजल सङ्ग्रह र ‘जब कविता निस्कन्छ जुलुसमा’ (२०८१) कविता सङ्ग्रह प्रकाशित छन् ।

यहाँ उहाँको ‘जब कविता निस्कन्छ जुलुसमा’ कविता सङ्ग्रहबाट दुई ओटा कवितालाई प्रस्तुत गरिएको छ ।

ओ बाहुनी !

ओ बाहुनी !
तेरो र मेरो जात मिल्दैन
धर्म मिल्दैन
रुपरङ र कद मिल्दैन
तर, इः हेर् त !
हाम्रो मन कस्तरी मिलेको !

इतिहासमा
तेरो इतिहासको चुच्चो नाकले
मेरो नेप्टो इतिहासलाई घोच्यो होला
समयको पिरामिड अग्लिँदै जाँदा
मेरो चिम्से आँखाले
तेरो समुदाय विरुद्ध रक्तिम सपना देख्यो होला
समाज र प्रकृतिले तँलाई र मलाई
फरक बनाउने दुश्चेष्टा ग¥यो
ओ बाहुनी,
तेरो र मेरो भाषा मिल्दैन
शैली मिल्दैन
ढाँचा र लवज मिल्दैन
तर, इः हेर त !
हाम्रो प्रणय कस्तरी मिलेको !

जिन्दगीको धरातलमा उभिएर
जिउने अभ्यास गर्दै जाँदा
परिवेश अनुकूल÷प्रतिकुलमा
भलै तैंले अर्कै देवता पुजिस्
भलै मैले अर्कै देवता पुजेँ
तैले मन्दिरमा गएर मलाई नै मागिस्
जसरी मैले मेरो देउताथानमा तँलाई मागें
ओ बाहुनी !
हाम्रो भगवान मिल्दैन
संस्कार मिल्दैन
रीत र परम्परा मिल्दैन
तर, इः हेर् त !
हाम्रो आत्मा कस्तरी मिलेको !

तँलाई मन पर्छ
सभ्यता, एकता, शिष्टाचार
मलाई पनि मन पर्छ
मलाई मन पर्दैन
हिँसा, अन्याय, भेदभाव
तँलाई पनि मन पर्दैन
तँलाई सबैभन्दा बढी मन पर्ने म
मलाई सबैभन्दा बढी मन पर्ने तँ
ओ बाहुनी !
तेरो र मेरो वर्ग मिल्दैन
समुदाय मिल्दैन
कुल र खानदान मिल्दैन
तर, इः हेर् त !
हाम्रो चाहाना कस्तरी मिलेको !

ओ बाहुनी !
अब समाज र दुनियाँको नियम तोडेर
भगवानहरुलाई खुल्ला चुनौती दिँदै
निर्धक्क भएर मेरो अँगालोमा आइज
तेरो र मेरो संसर्गबाट जन्माइदिऊँ
एउटा समुन्नत समाज ।
०००

याक्थुम्बा बाजेको जीवनगीत

आरिन्ने लागे ?
फुर्लुङमा माछा लगाउँदा लगाउँदै
ठट्टैठट्टामा सिवाखोलामा
जिन्दगी त स्वात्तै बगिगएछ हौ आदाङ्बासे !

आज पो लाग्छ
तरुनीको ढाडमा फूलले हानेर लुकेको
लाओःत्नासँग रातभरि धान नाचेको
चतुरे मेलामा जाँड खाएर लडेको
खुकुरी नचाएको
पुलिसले खेदाएको
आरिन्ने लागे ?
आजु त
जोरपोखरीमा स्वात्तै
जवानी सुकेर गैपो सकेछ हौ आदाङ्बासे !

पुर्नेडाँडा र औंसीडाँडा उकालोमा
सुँगुरको फिला र रक्सीको थुन्चे बोक्दा बोक्दै
अल्लोक र हाङ्मानेको बाँझो गराहरुमा
हलोले जीवन कोर्दा कोर्दै
सिमाली र मिक्चिरीले देवता चोख्याउँदा चोख्याउँदै
अक्षतामा जोखना हेर्दा हेर्दै
ठट्टैठट्टामा
जिन्दगी–घाम चुर्लुम्मै डुबिसकेछ हौ आदाङ्बासे !

भर्ती जानेहरु कहाँ कहाँ पुगे र हराए
विदेश जानेहरु कुन लोक या परलोक पुगे
आफू त जान सकिएन है कतै
मायाले पालेको सन्तान जस्तो
बस्तुभाउ छोडेर
सल्लाहरुको सुरिलो पालाम बिर्सेर
रिठ्ठे धारा र सिस्ने धाराको रसिलो पानी भुलेर
जान सकिएन है कतै
बाउबाजेको आत्मा पुरिएको जमिन छोडेर

जङ्गलमा पात बजाउँदा बजाउँदै
च्याब्रुङको ताल समाउँदा समाउँदै
जुन, तारा र घाममा समय नियाल्दा नियाल्दै
तागेरा निङ्वाभू माङलाई पुकार्दा पुकार्दै
आरिन्ने लागे ?
उमेर त भाती जाँडको फुङ्गेमा
फ्यात्तै गलिसकेछ पो हौ आदाङ्बासे !
०००

यहाँ कवि सुष्मा रानाहँमाको ‘आमाको तासफोटो’ कवितासङ्ग्रहबाट दुई ओटा कविताहरु प्रस्तुत गरिएको छ ।

हजुरआमाको ठेलागाडा

साँझ नछिप्पिँदै
गल्लीका कुनाहरुमा मधुरा बत्तीहरु बल्छन्
बूढी हजुरआमा सदा झैं
ठेला धकेल्दै आइपुग्छिन् यो बाटोमा

उमेरजस्तै ओइलिँदै गएका
फर्सीका मुण्टाहरु
सखरखण्डका पातहरु
फिँजाएर बाटोको छेउ
ग्राहक कुर्न थाल्छिन् हजुरआमा

आफै ओहोरदोहोर गरिरहन्छजस्तो यो बाटो
हजुरआमाको पसल नाघेरै हिँड्छन् मान्छेहरु
साँघुरो भएको छ यो बाटो

हजुरआमा डुब्न लागेको घाम हुन्
डुब्न लागेको घामको साथी अँध्यारो साँझ हो
हजुरआमाको दौतरी यही अँध्यारो साँझ
र यिनै ओइलाएका सागपात हुन्

बिस्तारै बिस्तारै जब
नोरेबाङका बत्तीहरु बल्न थाल्छन्
‘सिक्ताङ’का कुर्सी चकटीहरु भरिँदै जान्छन्
‘सेभेनइलेबेन’बाट प्याकेटका प्याकेट चुरोट बिक्री भइरहेछ
चुरोटमा बिक्री भइरहेको छ जिन्दगी
‘लोट्टो’ काट्ने हुलले भरिँदै छ ‘फ्यन्ह्युजम’
कसले किनोस् फर्सीका मुण्टाहरु,
सखरखण्डका पातहरु ?

जस्ताको त्यस्तै छ हजुरआमाको पसल
आशाहरु उमेरका धर्साहरुजस्तै
खुम्चाएर सब्जीका मुठाहरुलाई ठेलामा
पुनः ठेला गुडाउँदै
छेवैको जेब्राक्रस काटेर अब
परपर पुगिसक्छिन् हजुरआमा

चाङमाथि फैलिएको फर्सीको लहराजस्तो
सम्पन्नताको ‘फरेनहाइट’ नाघे पनि
चाङमुनि पहेँलिएका सागजस्तै नागरिकहरुलाई
सायदै देख्नेछ कोरियाले
हजुरआमालाई जस्तै

बाटो, चोक, गल्लीहरुमा
हरेक साँझ हजुरआमाको ठेला यसरी नै गुडिरहन्छ
लाग्छ उनीहरुको यो ठेलागाडाले
मृत्युको भिख मागिरहेछ ।
०००

• ‘सिक्ताङ’ – रेष्टुरेण्ट
• ‘फ्यन्ह्युजम’ – चौबीस घण्टा खुल्ला रहने सानो पसल

आदिवासी

आमाले तान बुन्दाबुन्दै जन्मिएकी हुँ म

म रुँदा मलाई फकाउन
आपाले बजाएको बिनायोको धुन
त्यही धुनमा झुल्दै हुर्किएकी हुँ म
आमाले तान बुन्दाबुन्दै जन्मिएकी हुँ म

कसरी भुल्न सक्छु ती सम्पैसप्पै
भुल्न सक्दिनँ मेरो भूमि
माया मार्न सक्दिनँ तीन चुला
मेरो माया
मेरो कसम
र मेरा अभिलेखहरु
भोलि मेरै सङ्ग्रहालयमा भेटिऊन्
आमाले तान बुन्दाबुन्दै जन्मिएकी हुँ म

कसले चुँडाउन खोज्दै छ तानको धागो ?
र कसले च्यात्न खोज्दै छ बोजुले बुनेको ‘फेङ्गा’ ?
कसले मेट्न खोज्दै छ मेरो ‘मुन्दुम’ ?
र कसले मार्न खोज्दै छ मेरो लयदार भाषा ?
अहो ! मेरो साकेला
आमाले तान बुन्दाबुन्दै जन्मिएकी हुँ म

चिम्सा आँखाभरि फैलिएको आकाश
थेप्चो नाकले सुँघिरहेको लोकगीतको बतास
नाङ्गा पाइतालाले डोब कोर्दै आएको रगताम्य इतिहास
मेरो चेतनाको ढोलझ्याम्टा मसँगै छ
ढोलझ्याम्टाले बोलाउने उँधौली र उँभौली छ
मेरा पुर्खाहरुको ताजा सम्झना छ
अझ मुख्य कुरा
मेरी आमाले बुन्दै गरेको तानमा टाँगिएको
सग्लो फूलबुट्टा छ
फूलबुट्टामा सग्लो स्वतन्त्रता छ

किनभने
आमाले तान बुन्दाबुन्दै जन्मिएकी हुँ म
चोमोलुङमाको हिउँसँग खेल्दै हुर्किएकी हुँ म
आदिवासी हुँ म ।
०००

• ‘तीन चुला’ – किरात राई जातिमा तीन चुला नै सबथोक हो । जन्मदेखि मृत्युसम्मका सबै जीवनकर्महरु तीन चुलामै सम्पन्न गरिन्छ ।
• ‘फेङ्गा’ – जुवारीकोट
• ‘मुन्दुम’ – किरात राई जातिको संस्कार, संस्कृति । जीवन पद्धति । दर्शनशास्त्र

‘शब्दलाई संवेदनामा मुछेर कवितालाई आकार दिने मातृका त्यही कविताको कोदालीले विचारको भूमिलाई कोट्याउँदै अग्रगामी चेतनाको सयपत्री रोप्न सक्रिय छन् । कथ्य अनुरुप ललित र कठोर शब्दहरुको चयन गरी सहज कलात्मक सञ्जालमा तिनलाई ओछ्याएर कुरुपताको भेदन र अग्रगामी यथार्थको उद्घाटन उनका कवितारचनाको आधारशिला हो ।’ डा. ताराकान्त पाण्डेय लेख्छन् ।

उहाँले २०६४ सालमा अनुहारहरु कवितासङ्ग्रहका लागि काजी रोशन पाण्डुलिपि पुरस्कार प्राप्त गर्नु भएको थियो भने प्रलेस पुरस्कारबाट पुरस्कृत र सम्मानित भइसक्नुभएको छ ।

यहाँ उहाँको ‘यात्राको एउटा दृश्य’ कवितासङ्ग्रहबाट दुईओटा कविताहरुलाई प्रस्तुत गरिएको छ ।

प्रिय मान्छेका गीतहरु

मैले धेरै गीतहरु सुनें
मान्छेहरुका गीत
त्यतिमात्र सुनिनँ
मान्छेले मान्छेलाई सिनो बनाएर
खानेहरुको गीत
मैले धेरै गीतहरु सुनेँ

सुनेका गीतहरुमा खोजें
मेरा प्रिय निष्ठाका गीतहरु
तर थोरै भेटें
मेरा प्रिय गीतहरु
अलिकति पानाहरुमा भेटें
प्रिय मान्छेका गीतहरु
धेरै धेरै सोचें
किन लेखिए ?
यति धेरै किताबहरुमा
मान्छे खाने मान्छेका गीतहरु
मलाई निष्ठाका गीतहरु गाउन मन लाग्यो
र आक्राशित भएर गाएँ
आस्थाका गीतहरु
मेरा प्रिय मान्छेका गीतहरु

जङ्गलका गीतहरु भन्दा पनि
किन लेखिए किताबहरुमा
त्यति नराम्रा मान्छेका गीतहरु
ती गीतहरुभन्दा
कति राम्रा छन् खेतबारीका गीतहरु
दानापानीका निम्ति
विवेक स्खलित गर्नेहरुका
टाँसिए तस्बिरहरु
भित्ताहरुमा
चोकहरुमा
म कसरी सहन्छु ?
र मैले गाएँ
असल मान्छेका गीतहरु
प्रिय मान्छेका गीतहरु

त्यति धेरै किताबहरुमा
यदि उसले खराब मान्छेका
गीतहरु नगाएको भए
म यो गीत किन गाउँथें ?
तर सहरका चोकहरुमा
बैठकका भित्ताहरुमा
बस्तीका सिरानहरुमा
मान्छे खाने मान्छेका गीतहरु लेखिए
तस्बिरहरु टाँगिए
अब मैले लेख्नैपर्छ
असल मान्छेका गीतहरु
प्रिय मान्छेका गीतहरु
०००

यात्राको एउटा दृश्य

हिजै मात्र
हामीलाई बाटो देखाएर
सिंहदरबार पसेपछि
एउटा यात्रामा थाकेर
भर्खरै मात्र उनीहरु
टुकुचाको पानी पिउँदै पिउँदै
दरबारमार्गको बाटो
उत्तरतिर लागेपछि
उनीहरुकै कारणले
इतिहासमा फेरि एकपटक
ठेस लागेको घाउ हेर्दै
हामी यात्रामा अलिकति रोकियौं ।

बितेका केही वर्ष
गद्दारीको बाली राम्रैसित फल्यो
बाली भित्र्याउनेहरु
दरबारतिर खेताला भित्र्याइरहेछन्
जनताको आँसुमा सर्वत घोल्दै
मान्छेको जिब्रो र गिदीलाई परिकार बनाएर
उनीहरु भोज लगाइरहेछन्
कमलपित्तको रोगीझैं पहेलिएर
हिजोका मेरा सहयात्रीहरु
त्यही भोजमा सामेल हुँदै
मुर्दा हाँसो हाँसिरहेछन्

गत वर्ष
गद्दारीको बाली राम्रैसित फल्यो
उनीहरुले भखैरै मात्र
हाम्रो विवेकलाई धरौटी राखेर
कालो स्वार्थको भ¥याङ चढेपछि
हाम्रो विश्वासको छातीमा
तिखो छुरी रोपेपछि
यसपटक
उनीहरुकै कारण
ठेस लागेको घाउ हेर्दै
हामी यात्रामा अलिकति रोकियौं ।

मलाई अचेलभरि
दरबारमार्गको बाटो हिँड्न मन लाग्दैन
आफ्नो टाउको पैसामा साट्न
पसल थापिरहेका हिजोका नातेदारहरु
भेटिन्छन् बाटामा
मर्न लागेकासँग
अलिकति बोल्न
अलिकति हाँस्न
कति गाह्रो छ

मलाई अचेलभरि
दरबारमार्गको बाटो हिँड्न मन लाग्दैन
हाम्रो मीठो सपनालाई
बलात्कार गरेर
भर्खरै मात्र
कमलपित्तका रोगीहरु
दरबारमार्गको बाटो
उत्तरतिर लागेका छन्
यसपटक
उनीहरुकै कारण
ठेस लागेको घाउ हेर्दै
हामी यात्रामा अलिकति रोकियौं
०००

उहाँका हालसम्म ‘फूलविनाका शाखा’ (गजलसङ्ग्रह, २०६०), ‘कायाकल्प’ (कवितासङ्ग्रह,२०६२), ‘तेस्रो किनारा’ (कथासङ्ग्रह, २०६८) र ‘लहना र तीर (कवितासङ्ग्रह, २०८०) कृतिहरु प्रकाशित छन् ।

उहाँ ‘राष्ट्रिय गजल सम्मान’ (२०५७), आमसञ्चारमा साहित्यिक पत्रकारिता सम्मान’ (२०६०), ‘प्रज्ञा कथा पुरस्कार’ (२०६१), ‘गरिमा उत्कृष्ट गद्य सम्मान’ (२०६९), ‘बालकुमारी रिसाल पत्रकारिता सम्मान’ (२०७५) लगायतका पुरस्कारहरुबाट सम्मानित र पुरस्कृत भइसक्नु भएको छ ।

यहाँ उहाँका ‘लहना र तीर’ कवितासङ्ग्रहबाट दुई ओटा कविताहरुलाई प्रस्तुत गरिएको छ

वादी युवतीको घोषणा

खाडीजस्तो
जिन्दगीको अघोर अन्धकारबाट उठेर
उज्यालो बिहानीलाई चिहाउँदै
एउटी वदिनीले घोषणा गरी–
‘अब म मिल्काउँछु
सभ्यताको यो असभ्य परिधान
र, देखाउँछु पातालजस्तो दुःख संसारलाई !

छाती ! मान यो छाती हो
काठमाडौंको नाभीमा फैलिएको टुँडिखेल
जहाँ मानिसहरु खेल्छन् अनेक खेल
यी सुन्तले ओठका केस्रामा
दाँतका सहस्र डोबहरु हेर
आकाशमा सहस्र ताराझैं मेरो स्तनका
अनगिन्ती घाउहरु हेर
मानौं क्रूर नदीको भेलले चुटेर गएको
बगर हो यो
यो पिठ्युँ, यी पाखुरा
नीलकमलझैं यी घुँडा र तिघ्राका निलडामहरु हेर ।

भन्न सक्छु म
प्रेमले भरिएको मेरो आत्मामाथि
क–कसले गरे प्रहार
ज–जसले गरे बलात्कार
ती सम्मानित साहेब रहिरहे
मेरो कोखमा जन्मेका तिनकै सन्तति
अछुत र आत्महीन वादी भइरहे
मेरो आँसु, भोक र आत्महीनताको
रुजु नभएको यो हिसाब किताबलाई हेर ।

म पनि गर्न सक्छु प्रतिकार
आँसुले पनि लगाउन सक्छ आगो
बाँसको तामाजस्ती मेरी छोरीको शिरमाथि
बिसाउन दिन्नँ
अब कुनै अभिशापको भारी
सुन्न चाहन्नँ उसको गलाबाट
शोकधुनजस्तो चित्कार
प्रकृतिको विलक्षण रुपजस्तो
उसको शरीरको मालिक ऊ आफैं हो
तोड्न दिन्नँ कसैलाई
उसको शरीरको गोप्य खजानाको सन्दुक
जो केवल उसकै मर्जीमा खुल्छ ।

सुन, घामजतिकै
परदर्शी झुट बोल्ने समानित भद्रभलाद्मीहरु
सुन, यो बतासे दुनियाँलाई
नरकको डर देखाएर
महान् भएका
पुजारी, मौलवी, पादरीहरु
सुन, सर्पघुम्तीजस्ता घुमाउरो भाषा लेख्ने
फूलबुट्टे झुटा कविहरु
महान् नेता
कार्यकर्ता
नायिका
सम्पादक
व्किल
न्यायाधिश
प्रधानमन्त्री
मन्त्री
प्रशासक, नाफाखोर
र, सम्मानित तस्करहरु
सुन, सुन
संसारका सारा मानिसहरु सुन ।’

खाडीजस्तो
जिन्दगीको अघोर अन्धकारबाट उठेर
उज्यालो बिहानीलाई चिहाउँदै
एउटी वदिनीले घोषण गरी–
अब म असुल्छु पहिरो लागेको लेकझैं
बर्बाद जिन्दगीको मूल्य
र, नाङ्गिन्छु यो सार्वजनिक सभामा
जहाँ घामका करोडौं धर्का किरणजस्तै
देखिनेछन् मेरा दुःखहरु
र, जहाँ
मेरो शरीरसँगै
नाङ्गिनेछ यो व्यवस्था ।
०००

‘अछुत’को प्रेमगीत

म छु वारि भिरमाथि
डाँडाको बतासजस्तै टाढा छ मेरो माया

जसरी पुरानो भित्तामा चल्छ
खिया लागेको पुरानो घडी
ठिक त्यसरी नै चल्छ
नयाँ संविधानमा सत्ताको रथ
त्यसरी नै तिम्रो नजरमा
म अझै पिँढीभन्दा तल
करजोरी गरिरहने उही पुरानै अछुत हुन्छु ।

हार्नेहरुको वीरताझै मेटिन्छ
त्यहाँ मेरो आँसु, पसिना र रगतको इतिहास ।

प्रेम त उन्मुक्त आकाश हो
जहाँ कुनै भित्ता हुँदैन
एक बारको अमूल्य जुनीकै जोखिममा
रोजेको हुँ मैले एक सवर्ण युवतीको प्यार
तर, हरेकपटक प्रेमको आलिङ्गनमा
मेरो कलेजाको मध्य भागमा रोपिन्छ जातको खञ्जर ।
यो देशको सर्वोच्च विधान
रगतले सिंचेको यो भूमि
इो घाम, यी जूनतारा
बतास र रुखपातले पनि
युगमाथि तर्जनी औंला ठड्याइसके ।

तर, भोरको मन्द हावाझैं
मेरो हृदयमा नित्य ठोकिएको
प्रेमको जवाफमा
किन रोकिन्छ मलाई प्रेमनगरको प्रवेशद्वारमा ?

म प्रेमको अतुल गहिराइमा
बोल्छु मौन भाषा
त्यसलाई तिमी तरबारले थुन्छौ
जवाफमा वाचाल छ मेरो मौन
जलाएर धर्मशास्त्रका पाना र उद्धरणहरु
छाड्नु छ मैले यहाँ पवित्र प्रेमको डोब
दिनु छ युगलाई प्रेमको भाषामा
एउटा बाफिलो जवाफ
यो देश सबैको फूलबारी हो भने
मत्स्यवेधको प्रवेशद्वारमा तोड्नु छ मैले निषेधाज्ञा ।

म पनि त चाहन्छु
यो दुःखी दुनियाँमा नचलोस् आँधीहुरी
मेरो पवित्र प्यारको आकाङ्क्षामा
नखलबलियोस् कुनै रुखको जरा
नलागोस् कुनै वनमा डडेलो
तर, दुनियाँमा कैयन् यस्ता कुरा छन्
जसलाई नजलाए
यहाँ धेरैले जिउँदै जल्नुपर्छ ।

म छु वारि भिरमाथि
पिँजराको बुलबुलझैं टाढा छ मेरो माया ।
०००

‘निभा शाह किनारीकृत वर्ग, लिङ्ग र क्षेत्रका पात्रलाई सचेत विद्रोहका निम्ति उत्प्रेरणा दिने क्रान्तिकारी कवि हुन् ।’ (समकालीन प्रतिनिधि नेपाली नारी कविता, पृष्ठ २६, सम्पादकः नेत्र एटम)

निभा शाहका हालसम्म ‘इन्कलाब जिन्दावाद’(२०६३), ‘कालापानीकी द्रौपदी’(२०६६) र ‘मनसरा’(२०७२) कवितासङ्ग्रह प्रकाशित छन् । उहाँ साहित्य सङ्गम पुरस्कार, पारिजात सिर्जनशील पुरस्कार, गरिमा पुरस्कार, नागार्जुन साहित्यिक पुरस्कार र कृष्ण सेन ‘इच्छुक’ प्रतिभा पुरस्कारबाट सम्मानित र पुरस्कृत भइसक्नु भएको छ ।

यहाँ उहाँको ‘मनसरा’ कवितासङ्ग्रहबाट दुईवटा कविताहरु प्रस्तुत गरिएको छ ।

मनसरा

पसिना बगेर
दुनियाँ बदलिने भए
भरियाको दुनियाँ
उहिल्यै बदलिसक्थ्यो मनसरा

रगत बगेर
दुनियाँ बदलिने भए
जनताको दुनियाँ
उहिल्यै बदलिसक्थ्यो मनसरा

जब कि मनसरा !
रगत पसिनाले नै
दुनियाँ बदलिने हो
रगत पसिनाले नै
नबदलिएको दुनियाँ
किन बदलिएन ?
कहिल्यै
आगो भर्भराएको
सुन्यौ मनसरा ?
आगो बोलिरहेछ मनसरा

आफूले चिरेको दाउरा
अरुले नै बालेपछि
आगो आफ्नो हुँदैन मनसरा
आगो आफ्नो नहुनेको
उज्यालो आफ्नो हुँदै मनसरा
उज्यालो आफ्नो नहुनेको
दुनियाँ बदलिँदैन मनसरा
कहिल्यै
आगो भर्भराएको
सुन्यौ मनसरा ?
आगो बोलिरहेछ मनसरा

आफूले खोरिया खनेको खेत
अरुकै नाममा दर्ता भएपछि
माटो आफ्नो हुँदैन मनसरा
माटो आफ्नो नहुनेको
पेटभरि अन्न हुँदैन मनसरा
पेटभरि अन्न नहुनेको
दुनियाँ बदलिँदैन मनसरा
कहिल्यै
आगो भर्भराएको
सुन्यौ मनसरा ?
आगो बोलिरहेछ मनसरा

आफूले बोकेको बन्दुक
अरुले नै कासन गरेपछि
सत्ता आफ्नो हुँदैन मनसरा
सत्ता आफ्नो नहुनेको
दुनियाँ बदलिँदैन मनसरा
कहिल्यै
आगो भर्भराएको
सुन्यौ मनसरा ?
आगो बोलिरहेछ मनसरा
आगोको आवाज सुन मनसरा ।
०००

बुधनी

अचेल–अचेल
जङ्गलबाट
सहर पसेका
म्हल बसेका
लालख्वामितहरु भनिरहेछन्–
बुधनी, तिमी
बुद्ध जन्माऊ

बुधनी रानी हो र !
बुद्ध जन्माउँछ ?

बुधनी दास हो
दासहरु स्पार्टाकस जन्माउँछन्
स्पार्टाकसहरु जन्माइरहन्छन् ।
०००

डा. जगदीशचन्द्र भण्डारीका शब्दमा, ‘सिलवालका कविता व्याख्यामेयी छैनन्, कवितामा भाव÷विचारको शूक्ष्म तन्तु छ, जसले कवि र पाठकलाई आपसमा मिलाउँछ र कस्छ । …… कविताको सुन्दरतालाई नष्ट पार्ने र कविताको स्थापत्य भत्काउन खोज्नेहरुका निम्ति समेत सिलवालका कविता दरिला तथा धारिला जवाफ र प्रहारका रुपमा रहेका छन् ।’

यहाँ कवि केशव सिलवालका ‘धारिला मानिसहरु’ (२०६६) कवितासङ्ग्रहबाट दुईवटा कवितालाई प्रस्तुत गरिएको छ ।

मागपत्र

म कालीकोट
कृपया नकुल्च मेरो मागपत्र

मैले तिमीले दिन नसक्ने
सूर्यको गोला मागेको छैन
मैले तिम्रो तीनतले घरको बरन्डामा सजाएको
सुवासयुक्त रङ्गिन फूल मागेको छैन
मैले तिम्रो छोरालाई सबैभन्दा मनपर्ने
आयातित साइकल
मेरो छोरालाई देऊ भनेको छैन
मैले तिम्रो छाला काढेर
मलाई देऊ भनेको छैन

मैले त केवल
चामल मागेको छु चामल
भोको पेट भर्ने चामल

सयौंवर्षदेखि
भोका छन् मेरा छोराछोरीहरु
उनीहरु लेख्छन् आफ्नो अँध्यारो भविष्य
कुपोषणयुक्त लुलिएको
कमजोर हात पसारेर के दिऊँ म ?
मुखको ¥यालमा अड्किएका छन् झिँगाहरु
कसरी धपाउने हो ती झिँगाहरु ?

सफेद छु म चामलजत्तिकै सफेद
चाहिँदैन मलाई ठूला घरमा मात्र
उदाउने पक्षपाती घाम
चाहिँदैन मलाई ठूला घरमो ढोकामात्र
ढक्ढक्याउने दक्षिणवर्ती हावा
म चाहन्छु स्वतन्त्रता
त्यो मेरो थालमा आओस्
म चाहन्छु गणतन्त्र
त्यो मेरो आङमा आओस्

आफू नाङ्गै बसेर पनि मैले
थुप्रै पटक बोकें झण्डा र तुलहरु
तर किन पाइनँ एक धरो लुगा आङ ढाक्न ?
भोको पेट हातले अँठ्याएर
सुनें मैले अघाएकाहरुबाट
भोकको वर्णन
तर किन पाइनँ भोक मार्ने औषधी ?
मेरो रगतको रातो पेट्रेल हालेर
मेरो मासु, छाला र हड्डीले बनेको
ए.सी.युक्त पजेरो चढ्न बन्द गर
जे पनि खान्छस् भन्दै
कुहिएको चामल पठाउन बन्द गर

खोजें मैले तिम्रो कालो संविधानको
कुन कुन दफामा छौं हामीहरु ?
तर कतै उल्लिखित छैनौं हामीहरु
तिम्रो संविधान तिमीसँग राख
र दिनदिनै गीता पाठ गरेझैं
तिमी नै पढ

नयाँ नेपालको आँगनको छेउमा उभिएर
हेरिरहेँ मैले टुलटुलु
तर पाउन सकिनँ प्रवेश
तिम्रो नयाँ नेपाल तिमीसँगै राख
र आफ्नो घरको नयाँ रुप फेर
मलाई केवल चामल देऊ चामल
चामल चाहियो मलाई
आङ ढाक्ने एकसरो लुगा चाहियो मलाई

अरुको काखमा लुटपुटिएर
अरुको चोर औंला समातेर
संसारको सबभन्दा कुनो ठाउँलाई
तिमी आतङ्कको भण्डार नदेख
मैले कुनै हतियार मागेको छैन
मैले त केवल चामल मागेको हुँ चामल

यहाँ भीर मात्र छैनन्
यहाँ जङ्गली जनावर मात्र बस्दैनन्
म कालीकोट
म पनि नागरिक बन्न चाहन्छु
मलाई नागरिक देख्ने प्रयास गर
कालीकोटलाई कालो देख्न छोड

म कालीकोट
अब कुल्चन सक्दैनौ तिमी
मेरो मागपत्र ।
०००

प्लेकार्ड

म हुँ एक प्लेकार्ड

राष्ट्रसङ्घको प्राङ्गणमा प्रदर्शित
जी–बीसको बैठकस्थल अगाडि बोकिएको
एकदमै ओसिलो आँसु जत्तिकै
फुलेको मसीले लेखिएको
सधैं फोहोर कुल्चिएझैं कुल्चिएको
मेरो अस्तित्व

आज मई दिवस
फेरि काम आउँछ मेरो
टन्टलापुर घाममा माछा सुकाएझैं
फेरि सुकाइन्छु म
मेरो औचित्य मात्र त्यति

आज गरिबी दिवस
फेरि लिन आउँछन् ट्रकहरु मलाई
राजधानीको गरिबी निवारण प्रोजेक्टमा
त्यहाँ छ –
एउटा भव्य राष्ट्रिय समारोह
म सुन्नेछु गरिबी निवारणका भाषणहरु

म हुँ एक प्लेकार्ड
मलाई नै बोकेर तिनीहरुले
मागेका थिए नयाँ बिहानी
मलाई नै बोकेर तिनीहरु
सहभागी थिए जनयुद्धमा

खोज्ने हो भने नयाँ घाम
शासकको खल्तीमा नखोज
यही प्लेकार्डमा खोज
मानवताको नाङ्गो तस्बिर हेर्नुछ भने
यही प्लेकार्डमा हेर
त्यहाँ टाँसिएको छु म
संसारको सबैभन्दा निर्धन
र निर्दोष मानिस
जो बारम्बार बन्छ प्लेकार्ड

फगत म हुँ एक प्लेकार्ड
जहिले पर्छ आवश्यकता
तासको तुरुपझैं
फ्याँकिन्छु देशझैं फैलिएको खालमा
प्रदर्शन गरिन्छु क्रुसिफाइडझें
एउटा लुलो लठ्ठीमा
ल्वाङ किलाले ठोकिएर

निषेध छ मलाई
प्लेकार्डबाट बाहिर निस्कन
खुम्चिएर बस्नुपर्दा प्लेकार्डमा
गर्धन दुखेको छ
कुँजिएका छन्
मेरा हातखुट्टाहरु

मुक्त गर
मलाई प्लेकार्डबाट मुक्त गर
बन्द गर
मलाई प्लेकार्ड बनाउन बन्द गर ।
०००